Yerba mate zetten: zo maak je mate thee

Veel heb je niet nodig. Drie dingen zijn genoeg:

• Yerba mate. Puur als je de traditionele smaak wilt, of met fruit of specerijen als je het zachter wilt. Voor een kalebas werkt fijngemalen mate het best. Voor een beker, theepot of thee-ei maakt de snede minder uit.
• Warm water van 70 tot 80 °C. Gewoon kraanwater is prima. Heb je erg kalkrijk water, dan kan gefilterd water de smaak net iets zachter maken.
• Iets om uit te drinken. Een kalebas met bombilla als je het traditioneel wilt doen. Een beker met filterrietje, theepot, thee-ei of French press als je het makkelijk wilt houden.

Handig maar niet nodig: een waterkoker met temperatuurstand of een keukenthermometer. Verderop lees je hoe je zonder thermometer op de goede temperatuur komt.

Twijfel je welke manier bij je past? Begin met wat je al in huis hebt. Een theepot of thee-ei werkt meteen. Merk je dat je mate vaker drinkt, dan is een beker met filterrietje of een kalebas een logische volgende stap.

Er zijn vier manieren om yerba mate te zetten. Ze verschillen in hoeveel mate je gebruikt, hoe lang hij trekt en hoe vaak je kunt opschenken.

Het grootste verschil zit tussen de kalebas en de rest. In een kalebas gebruik je veel mate en drink je steeds een klein beetje, waarna je opnieuw opschenkt. Bij de andere manieren gebruik je weinig mate en laat je die eerst trekken, zoals bij thee. Hieronder lees je elke manier stap voor stap.

Zo drinken ze mate in Zuid-Amerika. Het lijkt ingewikkeld, maar na twee keer heb je het onder de knie.

1. Vul de kalebas voor de helft tot twee derde met mate.
2. Schud de mate. Leg je hand op de opening, draai de kalebas om en schud kort. Zo komt het fijne poeder bovenop en verstopt het je bombilla niet.
3. Leg de mate schuin. Houd de kalebas schuin, zodat de mate aan één kant hoger ligt dan aan de andere.
4. Maak de mate vochtig. Schenk een klein beetje lauw water in het lage deel. Wacht een minuut tot de mate het water heeft opgenomen.
5. Zet de bombilla erin. Steek hem in het lage, natte deel, met je duim op de opening. Verplaats hem daarna niet meer.
6. Schenk op en drink. Schenk water van 70 tot 80 °C in het lage deel en drink de kalebas leeg via de bombilla. Schenk daarna opnieuw op.

Je kunt dit 10 keer of vaker herhalen. Smaakt de mate flauw, dan is hij uitgewerkt. Meer over de kalebas zelf, en hoe je een nieuwe kalebas klaarmaakt, lees je in kalebas en bombilla.

Dit is de makkelijkste manier, en zo drinken wij hem zelf het vaakst: warm in de ochtend, en op warme dagen koud met ijsblokjes. Je hebt geen theezakje of thee-ei nodig: het filter in het rietje houdt de blaadjes tegen.

1. Doe 4 tot 6 gram mate in de beker. Dat zijn 2 tot 3 theelepels.
2. Schenk water van 70 tot 80 °C erop tot de beker vol is.
3. Laat 3 tot 5 minuten trekken.
4. Zet het filterrietje erin en drink.
5. Is de beker leeg? Schenk gewoon opnieuw op. Dat gaat 2 tot 3 keer goed.
6. Koud drinken? Vul de beker met mate en koud water, voeg ijsblokjes toe en laat 5 tot 10 minuten trekken.

Onze tumbler met filterrietje is van dubbelwandig glas. Je mate blijft warm, maar je houdt de beker gewoon vast.

Geen kalebas? Geen probleem. Je zet mate dan precies zoals losse thee.

Theepot of thee-ei. Gebruik 2 tot 4 gram per kop, ongeveer 1 tot 2 theelepels. Schenk water van 70 tot 80 °C erop en laat 3 tot 5 minuten trekken. Haal de blaadjes eruit, of giet de thee af. Gebruik een thee-ei met kleine gaatjes: mate is fijner dan de meeste thee, en door grote gaten komen snel stukjes blad in je kop.

French press. Handig als je voor meer mensen zet. Doe 14 tot 17 gram mate per liter in de kan, schenk het water erop en laat 3 tot 5 minuten trekken. Druk de stamper langzaam naar beneden en schenk meteen in. Laat je de mate in de kan staan, dan trekt hij door en wordt hij steeds bitterder.

Theezakjes. Mate is er ook in zakjes. Dat is makkelijk op je werk of onderweg: een zakje per kop, 3 tot 5 minuten laten trekken.

Bewaar de blaadjes voor een tweede of derde kop. Laat ze daarvoor in de pot of het thee-ei zitten en schenk opnieuw op. Elke ronde smaakt iets zachter.

Mate is ook koud lekker, zeker met een fruitige smaak. Er zijn twee manieren.

Tereré is de manier waarop ze mate in Paraguay drinken, vooral op warme dagen. Vul een beker of kalebas met mate en schenk er ijskoud water op, eventueel met ijsblokjes. In Paraguay doen ze er vaak verse kruiden bij, zoals munt of citroengras, of een scheut vruchtensap. Je drinkt hem direct, net als warme mate uit een kalebas, en schenkt steeds opnieuw op.

Cold brew zet je van tevoren. Doe 10 tot 15 gram mate in een liter koud water en laat het 6 tot 12 uur in de koelkast trekken. Zeef het daarna en bewaar het in een afgesloten fles in de koelkast. Drink het binnen een dag.

Koud gezette mate smaakt zachter en minder bitter dan warme mate. Koud water haalt minder bittere stoffen uit het blad. Daarom is cold brew een goede manier om mate te leren kennen als je pure mate te bitter vindt.

Meer lees je in tereré: zo maak je koude yerba mate.

Wij rekenen met 2 gram per kopje van 150 ml. Zo haal je ongeveer 50 koppen uit een zak van 100 gram. Onze leverancier adviseert 14 tot 17 gram per liter, en dat komt op hetzelfde neer.

Vind je hem te slap, neem dan meer mate in plaats van langer te laten trekken. Langer trekken maakt mate vooral bitterder, meer mate maakt hem voller. Vind je hem te sterk of te bitter, neem dan juist iets minder of zet hem koud.

Een kalebas lijkt veel mate te kosten, maar je schenkt hem 10 keer of vaker op. Per slok gebruik je dus niet meer dan bij een kop uit de theepot.

Gebruik water van 70 tot 80 °C. Kokend water haalt meer bittere stoffen uit het blad, waardoor je mate bitter en wrang wordt. Ook de frisse, grassige smaak gaat bij kokend water verloren.

Op sommige verpakkingen staat 100 °C. Wij raden 70 tot 80 °C aan voor een zachtere smaak. Laat je kop daarna nog even afkoelen voordat je drinkt. Waarom dat verstandig is, lees je in is yerba mate gevaarlijk?

Geen thermometer? Zo kom je toch op de goede temperatuur:

• Kook het water en laat het 3 tot 5 minuten afkoelen met de deksel open.
• Of meng 3 delen kokend water met 1 deel koud water.
• Of stop de waterkoker net voordat het water kookt, als je kleine belletjes op de bodem ziet.

Drink je uit een kalebas, schenk dan de hele sessie op dezelfde temperatuur op. Een thermosfles met water van 75 °C is daarvoor ideaal: zo hoef je niet steeds opnieuw te koken.

In een kalebas kun je mate 10 keer of vaker opschenken. In een beker, theepot of thee-ei gaat het 2 tot 3 keer goed. Dat verschil komt door de hoeveelheid: in een kalebas zit veel meer mate, die steeds een beetje smaak afgeeft.

Elke ronde smaakt anders. De eerste slokken zijn het sterkst en het bitterst. Daarna wordt de smaak ronder en zachter. Veel mensen vinden de derde tot vijfde ronde het lekkerst.

Na een tijd wordt de mate "lavado", zoals ze in Argentinië zeggen: uitgewassen. Hij smaakt dan flauw en waterig. Gooi hem dan weg en begin opnieuw met verse mate. Een uitgewerkte kalebas kun je niet redden door er een beetje nieuwe mate bovenop te doen.

Bewaar gebruikte, natte mate niet tot de volgende dag. Natte blaadjes kunnen gaan schimmelen en smaken de volgende dag muf. Gooi ze op de composthoop of bij het gft.

Mate is ook lekker met melk, zeker een kruidige smaak als Creamy Chai. In Argentinië heet mate met melk "mate cocido con leche".

1. Zet een sterke kop mate: 4 gram met 100 ml water van 80 °C, 5 minuten laten trekken.
2. Verwarm 150 ml melk of plantaardige melk en klop hem op met een melkopschuimer of garde.
3. Schenk de mate in een mok en giet de melk erbij. Wil je het zoet, voeg dan een theelepel honing of ahornsiroop toe.

Variaties:

• IJskoude mate latte: zet een sterke kop, laat afkoelen en giet over ijs met koude melk.
• Plantaardig: havermelk werkt goed, omdat die zelf licht zoet is en goed opschuimt.
• Extra kruidig: een snufje kaneel of kardemom bovenop, zeker bij pure Mate Green.

1. Kokend water gebruiken. Je mate wordt bitter en wrang, en de frisse smaak verdwijnt. Houd 70 tot 80 °C aan.
2. Te lang laten trekken. Na 10 minuten in een theepot wordt mate wrang. Haal de blaadjes er na 3 tot 5 minuten uit, of gebruik een French press en schenk meteen alles in.
3. De bombilla verplaatsen. Roer je ermee of trek je hem omhoog, dan komen er fijne deeltjes in het filter en verstopt hij. Laat hem staan waar hij staat.
4. Te weinig mate. Met minder dan 2 gram per kop proef je weinig en denk je al snel dat mate nergens naar smaakt. Neem liever iets meer en schenk vaker op.
5. Direct heet drinken. Laat je kop even afkoelen. Dat is prettiger voor je mond en veiliger voor je slokdarm.

Nog geen mate in huis? Bekijk alle smaken of lees eerst wat yerba mate precies is.